1. Amaç ve Kapsam
• Doktoraya kayıtlı öğrencilerin bilimsel yeterliklerini, temel alan bilgisini, analitik düşünme becerilerini ve doktora düzeyinde araştırmaya hazır oluşlarını değerlendirmek amacıyla uygulanan Doktora Yeterlik Sınavı bu yönerge hükümlerine göre yürütülür.
• Bu yönerge, DAÜ Fizik ve Kimya Bölümleri doktora programlarında PHYS699 veya CHEM699 dersine kayıt yaptıran öğrencilerin yeterlik sınavı süreçlerini kapsar.
• Yönerge hükümleri, Doğu Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü Öğretim ve Sınav Yönetmeliği ile YÖK lisansüstü eğitim çerçevesi ve akademik denklik ilkeleri dikkate alınarak uygulanır.
2. Sınavın Genel Yapısı
• Doktora Yeterlik Sınavı, bölüm tarafından yürütülen tek bir yeterlik sınavı olarak uygulanır ve iki bileşenden oluşur: yazılı sınav ve sözlü sınav.
• Yazılı sınav toplam beş konu alanını kapsar: dört temel ders alanı ve öğrencinin danışmanıyla görüşerek seçtiği, ilgili lisansüstü komite tarafından onaylanan bir alan seçmeli ders.
• Sözlü sınav; öğrencinin kavramsal hâkimiyetini, analitik düşünme becerisini, bilgi genişliğini, bilimsel ifade gücünü ve doktora düzeyinde araştırmaya hazır oluşunu değerlendirir.
• Sınav, Lisansüstü Eğitim ve Araştırma Enstitüsü tarafından ilan edilen sınav dönemi içinde Bölüm Başkanlığınca ilan edilen tarihlerde yapılır.
3. Doktora Yeterlik Sınav Komitesi
• Doktora Yeterlik Sınav Komitesi, Bölüm Başkanlığının önerisi ve Enstitü Müdürlüğünün onayı ile beş öğretim üyesinden oluşacak şekilde belirlenir.
• Komite, yeterlik sınavı sürecinin akademik ve idari koordinasyonundan sorumludur. Komite jüri önerilerini oluşturur, değerlendirme süreçlerini kontrol eder ve sınav sonuçlarını Bölüm Başkanlığına sunar.
• Komite üyeleri, Fizik ve Kimya Bölümlerinde görev yapan tam zamanlı öğretim üyeleri ile ilgili mevzuat kapsamında tanımlanmış Seçkin Öğretim Üyeleri arasından seçilir. Gerekli hâllerde programın akademik ihtiyaçları ve uzmanlık alanları dikkate alınır.
• Lisansüstü Eğitim Komitesi Başkanı, Doktora Yeterlik Sınav Komitesi Başkanı olarak görevlendirilir. İlgili öğrencinin danışmanı olması durumunda, bu öğrenciye özgü yeterlik süreci için Komite Başkanlığı görevini Bölüm Başkanı Yardımcısı yürütür.
4. Doktora Yeterlik Sınav Jürisi
• Doktora Yeterlik Sınav Jürisi, öğrencinin sınav performansına ilişkin nihai akademik değerlendirmeyi yapar ve Başarılı/Başarısız kararını oluşturur.
• Doktora Yeterlik Sınav Jürisi, öğrencinin danışmanının görüşü alınarak Doktora Yeterlik Sınav Komitesi tarafından önerilir ve Bölüm Başkanlığı aracılığıyla Enstitü onayına sunulur.
• Jüri, danışman dâhil beş öğretim üyesinden oluşur. Danışman, jüri üyesi olarak değerlendirme sürecine katılır ve oy hakkına sahiptir; ancak sınav jürisine başkanlık edemez.
• YÖK uyumu ve akademik denklik ilkeleri doğrultusunda, jüri üyelerinden ikisi DAÜ dışındaki yükseköğretim kurumlarında görev yapan ve öğrencinin sınav/tez alanı ile doğrudan ilişkili uzmanlık alanlarına sahip öğretim üyeleri arasından seçilir.
• Jüri üyeleri, öğrencinin sınav alanları ve planlanan doktora araştırma alanı ile akademik açıdan ilişkili tam zamanlı öğretim üyeleri ile ilgili mevzuat kapsamında tanımlanmış Seçkin Öğretim Üyeleri arasından seçilir.
• Beş jüri üyesinin tamamı değerlendirme sürecine etkin olarak katılır. Sözlü sınavda jüri üyelerinin öğrenciyi değerlendirmeye yönelik soru sorması esastır.
• Dış jüri üyeleri yazılı sınav sorularının hazırlanması, değerlendirilmesi veya akademik görüş bildirilmesi süreçlerine elektronik ortamda katkı verebilir.
5. Yazılı Sınav
• Yazılı sınav, öğrencinin dört temel ders alanı ile bir alan seçmeli dersteki bilgi düzeyini ölçer.
• Yazılı sınav, resmî olarak ilan edilen yeterlik sınavı dönemi içinde tek veya birden fazla oturumda yapılabilir; ancak tüm oturumlar tek bir Doktora Yeterlik Sınavı'nın parçası sayılır.
• Her konu alanı 100 puan üzerinden değerlendirilir.
• Yazılı sınav notu, beş konu alanından alınan notların aritmetik ortalaması olarak hesaplanır.
• Yazılı sınav soruları, bu yönergede ve ilgili derslerin onaylı ders içeriklerinde belirtilen konu kapsamlarına uygun olarak hazırlanır.
• Her bir yazılı konu alanı oturumunun süresi, jüri tarafından akademik gerekçeyle aksi kararlaştırılmadıkça üç saati geçmez.
Yazılı sınav ortalaması 70/100'ün altında olan aday sözlü sınava alınmaz ve başarısız sayılır.
6. Sözlü Sınav
• Sözlü sınav, kural olarak yazılı sınavı izleyen hafta içinde yapılır.
• Sözlü sınav süresi, jüri tarafından haklı akademik nedenlerle aksi kararlaştırılmadıkça bir saati geçmez.
• Sözlü sınavda onaylı alan seçmeli dersten, temel alanlardan ve önerilen doktora araştırma alanından sorular yöneltilebilir.
• Sözlü sınav ayrıca jüri tarafından önceden verilecek kısa bir sunum, literatür özeti, araştırma notu veya benzeri bir akademik materyal üzerinden de yürütülebilir.
• Sözlü sınav, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde öğretim elemanlarına, lisansüstü öğrencilere ve alan uzmanlarına açık olarak yapılabilir. Ancak değerlendirme ve karar aşaması yalnızca jüri üyeleri tarafından kapalı oturumda gerçekleştirilir.
• Sözlü sınav, jüri üyelerinin her biri tarafından 100 puan üzerinden değerlendirilir. Sözlü sınav notu, jüri üyelerinin verdiği notların aritmetik ortalaması alınarak hesaplanır.
7. Değerlendirme ve Sınav Sonuçları
• Yazılı sınav notu ve sözlü sınav performansı jüri tarafından birlikte değerlendirilir.
• Bölüm içi değerlendirme ölçütü olarak nihai ağırlıklı not, yazılı sınav notunun %80'i ile sözlü sınav notunun %20'si esas alınarak hesaplanır.
Adayın başarılı sayılabilmesi için hem nihai ağırlıklı notunun en az 70/100 olması hem de jüri tarafından salt çoğunlukla başarılı bulunması gerekir. Bu iki koşuldan herhangi birinin sağlanmaması hâlinde aday başarısız sayılır.
• Jüri, öğrencinin Doktora Yeterlik Sınavı sonucunu salt çoğunlukla Başarılı (QS) veya Başarısız (QU) olarak karara bağlar.
• Jürinin nihai kararı yazılı tutanakla kayda geçirilir ve Bölüm Başkanlığı tarafından Lisansüstü Eğitim ve Araştırma Enstitüsüne belirtilen süre içinde bildirilir.
• Jüri, yeterlik sınavını başarıyla tamamlayan bir öğrenciden, ilgili mevzuat çerçevesinde ve toplam kredi yükünü aşmayacak şekilde ek ders veya dersler almasını isteyebilir.
8. Tekrar Sınavı, Sınava Katılmama ve Mazeret
• Doktora Yeterlik Sınavı'nda başarısız olan aday, üniversite mevzuatına tabi olmak kaydıyla sınavı bir sonraki sınav döneminde tekrar alır.
• Doktora Yeterlik Sınavı'nda ikinci kez başarısız olan öğrenci hakkında ilgili DAÜ lisansüstü mevzuatı hükümleri uygulanır.
• Geçerli ve yetkili mercilerce kabul edilmiş bir mazereti olmaksızın sınava katılmayan aday başarısız sayılır.
• Haklı mazeret veya olağanüstü durumların varlığında, üniversite usulleri ve gerekli onaylar çerçevesinde sınavın ertelenmesine izin verilebilir.
9. İdari Hükümler
• Seminer ve ders yükümlülüklerini tamamlayan öğrenciler, ilgili dönemin kayıt sürecinde PHYS699 veya CHEM699 dersine kayıt yaptırarak yeterlik sınavına girer.
• Sınav takvimi, sınav yeri, oturum düzeni ve uygulamaya ilişkin ayrıntılar Bölüm Başkanlığı tarafından ilan edilir.
• Tüm yazılı sınavlar, Üniversitenin resmî çalışma saatleri içinde başlatılır ve tamamlanır.
• Yazılı sınav gözetmenleri, doktora derecesine sahip tam zamanlı akademik personel arasından seçilir. Danışman veya eş-danışman gözetmen olarak görevlendirilmez.
• Yazılı sınav kâğıtları, notlandırma kayıtları, sözlü sınav değerlendirme kayıtları ve nihai raporlar öğrencinin resmî bölüm ve/veya kurum dosyasında arşivlenir.
• Bu yönerge, onaylanmış ders kapsamları ile birlikte, öğrencilerin PHYS699 veya CHEM699 dersine kayıt yaptırdıkları aşamada erişime sunulur.
• Bu yönergede hüküm bulunmayan hâllerde DAÜ Lisansüstü Öğretim ve Sınav Yönetmeliği, ilgili Enstitü kararları ve yürürlükteki yükseköğretim mevzuatı esas alınır.
10. Temel Ders Alanları ve Onaylı Alan Seçmeli Ders
• Fizik Doktora Programı'na ilişkin ayrıntılı temel ders alanları Ek A'da verilmiştir.
• Kimya Doktora Programı'na ilişkin ayrıntılı temel ders alanları Ek B'de verilmiştir.
• Beşinci konu alanı, öğrencinin danışmanıyla görüşerek seçeceği ve ilgili bölümün lisansüstü komitesi tarafından onaylanacak olan alan seçmeli derstir.
• Kimya ve Fizik programları için alan seçmeli ders, kural olarak öğrencinin planlanan doktora araştırma alanına en yakın lisansüstü konu alanından seçilir.
• Kimya programında dördüncü temel ders alanı öğrencinin araştırma yönelimine göre Polymer Chemistry veya Electrochemistry olarak belirlenir; beşinci konu alanı ise ayrıca alan seçmeli ders niteliğindedir.
Ek A. Fizik Doktora Programı Temel Ders Alanları
Fizik Doktora Yeterlik Sınavının dört temel ders alanı şunlardır: Classical Mechanics, Electrodynamics, Quantum Mechanics ve Mathematical Methods.
| Temel Ders Alanı | Onaylı Konu Kapsamı |
| Classical Mechanics | Temel ilkeler; varyasyon ilkeleri; merkezi kuvvet problemi; rijit cisim hareketi; salınımlar; Lagrange formülasyonu; Hamilton formülasyonu; kanonik dönüşümler; ve Hamilton–Jacobi kuramı. |
| Electrodynamics | Elektrostatik; görüntü yöntemi ve değişkenlerin ayrılması dâhil sınır-değer teknikleri; manyetostatik; Faraday yasası; Maxwell denklemleri; gauge seçimleri; gecikmeli çözümler; ve Poynting teoremi.
|
| Quantum Mechanics | Kuantum kinematiği ve dinamiği; basit tek boyutlu problemler; sürekli ve ayrık simetriler; açısal momentum; küresel simetri; manyetik alandaki yüklü parçacık; özdeş parçacıklar; pertürbasyon kuramı; yaklaşım yöntemleri; varyasyon yöntemleri; ve saçılma kuramı. |
| Mathematical Methods | Vektör analizi; eğri koordinatlar ve tensörler; karmaşık değişkenler; rezidüler; gamma fonksiyonu; diferansiyel denklemler; ve varyasyon hesabı. |
Ayrıntılı konu listeleri ve başvuru ders kitapları, bölüm tarafından verilen derslerin onaylı ders içeriklerine göre belirlenir.
Ek B. Kimya Doktora Programı Temel Ders Alanları
Kimya Doktora Yeterlik Sınavı'nın dört temel ders alanı şunlardır: Analytical Chemistry, Organic Chemistry, Physical Chemistry ve öğrencinin araştırma alanına göre Polymer Chemistry (Fizikokimya Alanı) veya Electrochemistry (Organik Alanı) olarak belirlenir.
| Temel Ders Alanı | Onaylı Konu Kapsamı |
| Analytical Chemistry | Analitik kimyanın doğası; analitik kimyada kullanılan hesaplamalar; hata analizi ve istatistiksel veri değerlendirmesi; örnekleme, standardizasyon ve kalibrasyon; sulu denge sistemleri; gravimetrik yöntemler; titrasyonlar; elektrokimyaya giriş; spektroskopi; çözücü ekstraksiyonu; ve kromatografi. |
| Organic Chemistry | IUPAC adlandırması; stereokimya ve kiralite; nükleofilik yer değiştirme; katılma ve eliminasyon tepkimeleri; radikal tepkimeler; ve elektrofilik aromatik yer değiştirme tepkimeleri. |
| Physical Chemistry | Termodinamik: Temel Terimler ve Kavramların Kısa Bir Özeti, Termodinamik Özellikler. Malzeme Dengesi; Kimyasal Potansiyeller ve Malzeme Dengesi, Faz ve Reaksiyon Dengeleri, Faz Geçişleri ve Faz Diyagramları, Metastabil Durumlar, Karışabilirlik Boşlukları. İstatistiksel Termodinamik. Hız denklemi Reaksiyon Hızları mol hızları; Elektrokimyasal Sistemler: elektrokimyasal sistemlerin Termodinamik, galvanik hücre, elektrotları, elektrot potansiyelleri, polarite; Gazların Kinetik teorisi: basınç, sıcaklık, dağıtım, çarpışmalar ve efüzyon, ısı kapasiteleri; Taşıma işlemleri: termal ve elektriksel iletkenlik, akışkanlık, difüzyon; Reaksiyon Kinetiği: Ölçümü ve Belirlenmesi, Reaksiyon Mekanizmaları, Karmaşık Reaksiyonlar, Unimolecular, Trimolecular ve Zincirleme Reaksiyonlar, Hızlı Reaksiyonlar, Sıvı Çözümleri Reaksiyonlar, Kataliz. |
| Polymer Chemistry | Polimer Yapısı: zincir uzunluğu, ortalama zincir boyutları, zincir esnekliği, stereokimya, moleküler etkileşimler, dallanma, çapraz bağlanma, taktisite, ortalama moleküler ağırlıklar, kopolimerler, amorf ve yarı kristal haller, camsı geçiş ve erime geçişi, ortalama moleküler ağırlıklar; Polimer Sentezi: Zincir büyüme polimerizasyonu; serbest radikal polimerizasyonu, anyonik polimerizasyon, katyonik polimerizasyon, zincir kopolimerizasyonu, koordinasyon polimerizasyonu, aşamalı büyüme polimerizasyonu; Polimer Karakterizasyonu: Polimer çözeltileri ve çözünürlüğü, polimer çözeltilerinin termodinamiği, moleküler ağırlık belirleme yöntemleri (membran ozmometrisi, kriyoskopi, ebuliyoskopi, seyreltik çözelti viskozimetrisi, ışık saçılımı), spektroskopik teknikler, termal analiz mekanik özellikler, elastomerler, lifler, termoplastikler, termosetler
|
| Electrochemistry | Elektrokimyasal deneyler; döngüsel ve doğrusal voltammetri; adım ve darbe teknikleri; katı hâl elektrokimyası; iletken polimerler; fotoelektrokimya; biyoelektrokimya; ve endüstride elektrokimya. |
Ayrıntılı konu listeleri ve başvuru ders kitapları, bölüm tarafından verilen derslerin onaylı ders içeriklerine göre belirlenir.
